begin over de auteur boeken vertalingen luisteren werkplaats tientjeslid links contact                 

Heilige zelfbeschikking

Blad: Denkbeeld
Datum: 2001-09-01
Beeld: Tijs van den Boomen

Over een jaar of dertig, veertig woon ik misschien als een dement besje in een verpleeghuis. Kinderen en kleinkinderen heb ik niet, dus veel bezoek zal ik wel niet krijgen. Toch vind ik het geen afschrikwekkend vooruitzicht. Als – ik zeg àls – de mensen om me heen maar geduldig, aandachtig en lief voor me zijn.
Ik erger me steeds meer aan al die succesvolle, gezonde volwassenen die roepen dat verpleeghuizen mensonterend zijn, dat ze zelf nóóit naar een verpleeghuis zullen gaan, dat ze tijdig hun maatregelen zullen nemen.
   Dom geklets.
   Goed, het is vaak even schrikken bij het eerste bezoek aan een verpleeghuis. Niet omdat het er per se zo verschrikkelijk is, maar omdat de bewoners zo oud en krakkemikkig zijn en niet lijken op de vitale senioren die ons in media en reclame toelachen. Het verpleeghuis drukt ons met de neus op onze vergankelijkheid. Maar is dat mensonterend? Een beetje zitten, een beetje mijmeren of suffen, de laatste dagen laten verglijden in een wereld die steeds kleiner wordt? Nee, dat is oud, ouder, stokoud worden, langzaam vager en vager worden, tot het verdwijnpunt. Op zich is daar niets ondraaglijks aan.

Vooral met mensen die rondbazuinen dat zij euthanasie willen mochten zij dement zijn geworden, krijg ik steeds meer moeite. Afgezien nog van de vraag wie ze dan dood moet maken en wanneer. Wat me stoort is dat heilige beroep op zelfbeschikking. Zelfbeschikking heeft het laatste woord, daar denken we amper nog over na. Maar wie beschikt er nu eigenlijk? Wie  is degene die beslist dat leven met dementie niet meer de moeite waard is? Dat is de volwassene. Niet het kind dat die volwassene ook eens was, of de puber, niet de demente die die volwassene misschien wordt. Nee, het is de volwassenen die zichzelf zo serieus neemt, zo op een voetstuk plaatst dat hij de gedachte niet verdraagt dat hij misschien weer gaat verkindsen. Dus wil hij het recht in eigen hand nemen.

Nu is de vraag: waarom zou de volwassene eigenlijk de dienst uitmaken? Waarom niet het kind, dat het idee later dement te worden misschien helemaal niet erg vindt? Of waarom niet de demente oudere zelf die niet begrijpt waarom hij dood zou moeten? Waar haalt de volwassene het recht vandaan om over zijn leven in de toekomst zo’n zwaarwegende beslissing te willen nemen? Het is hoogmoed en arrogantie. En angst, angst om het eigen lot uit handen te geven.

 
 

divers

Het eeuwig misverstand
`Stom beest, doe wat!´ bijt ik de hond toe, als de elektriciteit plotseling is uitgevallen. Met de staart tussen de poten volgt hij me als een schaduw. `Aan jou heb ik ook geen barst als het erop aan komt, alleen maar vreten doe je.'   

ongepubliceerd

 

divers

Vrouw en auto
De man keek me aan of ik gek geworden was en loerde om zich heen of hij niet ergens een verborgen camera ontwaarde. Ik gaf geen krimp, ik had dit al vaker aan de hand gehad en alle mannen die ik om hulp had gevraagd, zag ik denken: maf wijf...   

Metro

 

landschap en openbare ruimte

De Blauwe Stad
In de zomer stond er nog een tentenkamp van de Verenigde Communistische Partij in het weiland, als een stuiptrekking van de Koude Oorlog. `Blauwe Stad, zwarte gat´. Die geluiden zijn overstemd door de marketingmythen van de Blauwe Stadjers.   

de Volkskrant

 

landschap en openbare ruimte

De verklimopping van het landschap
We willen rustig wonen, dus rijden we steeds meer door tunnels en langs geluidwerende wanden. Kunstwerken & Kunstwerken onderzoekt de spagaat. Nederland, straks niet langer het land van de polders, maar het land van de groene wanden?   

Kunstwerken & Kunstwerken

 

Azië

`Wo ai zhong guo´
Reizen zonder plan, het alledaagse China zien en niet de parallelle wereld van de toeristische hoogtepunten. Het doet er niet toe waar je bent, het wemelt van de gewone plekken met gewone Chinezen. Al snel blijkt dat door China reizen heel eenvoudig is.   

de Volkskrant

 

polders

6,74 Meter onder NAP
Vanaf sommige plekken in de polder wordt het water in wel vier trappen omhoog gemalen. Van slootje in sloot, in tocht, in Ringvaart, in Hollandsche IJssel. Ondertussen zakt de polder nog steeds met zo´n centimeter per jaar.   

de Volkskrant

 

Duitsland

Eine Analyse des Schweigens
In der Novelle Wir töten Stella lässt Marlen Haushofer (1920-1970) die Protagonistin gnadenlos das Familiengewebe untersuchen, das den Tod eines jungen Mädchens hervorgebracht hat. Der goldene Käfig hat sich in einen Kerker verwandelt.   

Universiteit van Amsterdam

 

Oost-Europa

Van Brody naar Berestetsjko
Herinnert ze zich nog iets van de Pools-Russische veldtocht, van de mannen van Boedjonny? 'Wie? wie?' kraakt haar stem gretig. Ze houdt haar hand als een schelp tegen haar oor. Andrej schreeuwt de vraag in het Oekraïens, de dochter herhaalt het nog eens.   

Steden zonder geheugen

 

gezondheidszorg

Insluiper Alzheimer
'Drie jaar geleden hebben we in onze nieuwjaarsbrief geschreven dat Ted Alzheimer heeft', vertelt Jan. 'Mensen vonden het moedig, maar wij generen ons niet. Moeten wij ons ook nog gaan generen? Kom nou! Het is al erg genoeg dat Ted Alzheimer heeft.   

Denkbeeld

 

beeldende kunst

De beleidsmachine
Wat staat dáár nu weer? De Gelderse eenprocentsregeling voor infrastructuur bestaat 25 jaar. Het boek Kunstwerken & Kunstwerken zoomt in op artistieke en civieltechnische kunstwerken. Hieronder: 'De beleidsmachine'.   

Kunstwerken & Kunstwerken