begin over de auteur boeken vertalingen luisteren werkplaats tientjeslid links contact                 

Louis Zwiers (2)

Blad: ongepubliceerd
Datum: 2003-05-10

'Het is niet in orde aan de achterkant van het leven,' zei Louis Zwiers. Vanaf juni 1997 tot zijn dood ging ik elke week bij de Amsterdamse muzikant (26.8.1921 ­ 10.5.2003) op bezoek in het verpleeghuis Polderburen in Almere en was er getuige van hoe hij langzaam de greep op zijn leven verloor.


Regen en verdriet

'Zullen we gaan?' zegt hij als ik binnenkom en staat al.
'Wil uw vrouw niet mee?'
Hij mompelt wat, kijkt steels naar haar. Haar gezicht licht op, ze heeft het gehoord. 'Nu moet ze maar mee,' zegt hij en pakt de rolstoel bij de handgrepen. In hun kamer halen we de jassen. Tussen de twee bedden zit een vrouw op een stoel. Hij zegt tegen haar: 'Je kunt hier niet blijven. Je moet nu weggaan.' Haar cyclaamkleurig gestifte mond hangt in een vierkantje open. Ze praat over Amsterdam. Een andere vrouw komt grijs en geluidloos binnenschuifelen. Vertwijfeld kijkt hij op: 'Nu moeten jullie weg.' Hij weet dat ze niet naar hem zullen luisteren. 'Daar heb ik nu zo'n last van hier,' moppert hij.
We lopen tussen Parkwijk en de Danswijk-in-aanbouw, langs het kanaal. Ik wil de rolstoel van hem overnemen, maar de heer in hem protesteert. Hij wordt moe, de kar is zwaar en onhandelbaar en ik zet door. Pas nu merk ik hoe hobbelig de nieuwe trottoirs zijn: het hoofd van zijn vrouw wiebelt zwaar heen en weer. Af en toe praat ze voor zich uit.
'Wat zegt u?' vraag ik.
'Niks god-ver-dom-me,' zegt ze elke letter uitspuwend.
'Rustig nou, Ina,' schrikt hij.
We praten over de nieuwbouw en over auto's. Hij had vroeger Citroëns, Eenden en 'hoe heet die ook weer, een Eend maar dan anders'.
'Een Diane?'
'Ja, een Diane. Het zijn fijne auto's, die voorwielaandrijving is ook zo goed.' Een standaardzinnetje uit oude conversaties, ik heb niet de indruk dat auto's zijn passie waren. Eens heeft hij in Wenen een contrabas gekocht, vertelt hij, en die in zijn Eend vervoerd. Bij de douane hoefde hij tot zijn geluk nauwelijks invoerrechten te betalen. Omdat hij de contrabas in onderdelen vervoerde. We steken over, midden op straat blijft hij stilstaan en kijkt zoekend achter zich. Van twee kanten komen er auto's aan. Ik kan de rolstoel niet loslaten, maar gelukkig wachten de auto's rustig af. Hij loopt terug. Als de straat weer leeg is, komt hij onwillig naar ons toe.
'Het is zo gek,' zegt hij, 'ik denk de hele tijd dat mijn hondje achterblijft. Polly. Hij is van ouderdom gestorven.'
In het winkelcentrum is café De Buurman nog dicht, de snackbar ook. Er is geen plek om even te zitten, dus gaan we naar de supermarkt, daar is een koffiehoek met een bankje. Ik aarzel of ik zijn vrouw koffie kan geven in die slappe hete bekertjes. Volgens hem gaat dat wel. Ze pakt haar koffie gretig aan en zet het bekertje op de leuning. In een reflex graai ik ernaar, verstoord kijkt ze me aan.
Hij blijft ronddrentelen. Iets houdt hem tegen om te gaan zitten. Als ik zelf ga zitten, zie ik wat. Het bankje is een houten zeshoek om een nepboom en hetzelfde hout ligt als een vlondertje ­ ook zeshoekig ­ onder mijn voeten. Tastend zakt hij door zijn knieën. Hij ziet niet waar het bankje ophoudt en de vlonder begint. Ik geef een rukje aan zijn mouw en hij landt zachtjes op de zitting. Buiten is de zon verdreven door regen. We schuilen even onder de overkapping. Met een vragend gebaar wil ik de cape van zijn vrouw dichtknopen, maar vinnig slaat ze mijn handen weg: 'Dat kan ik zelf wel.'
De lucht trekt snel dichter. 'Vader!' roept ze gebiedend, en 'Papa!' Ze houdt zijn hand vast en kijkt hem indringend aan. Dan komen er tranen in haar ogen, haar oogleden worden rood. Ze kijkt verdrietig naar hem op.
'Waarom huil je nu, Ina?' vraagt hij lief.
'Ik huil om moeder.'
'Ze huilt omdat haar moeder dood is,' legt hij uit. 'Dat komt allemaal weer boven. Door haar ziekte. Haar moeder is al heel lang dood, ze is vierenvijftig geworden.'
'Hóe oud is ze geworden?' vraagt zijn vrouw.
'Vierenvijftig.'
'Zo jong?' zegt ze. En dan: 'Hoe oud ben ik nu?'
Hij weet het ook zo snel niet.
'Zesenzeventig,' zeg ik.
'Zesenzeventig,' herhaalt hij, 'en ik ook.'
Het blijft regenen. Bij de slijterij leen ik een paraplu. Hij wacht geduldig naast de rolstoel met het gezicht naar zijn vrouw. Ze houdt zijn rechterhand vast. Ik zeg dat hij het beste daar kan blijven, dan loopt hij ook onder de paraplu. Niet-begrijpend kijkt hij me aan.
'Maar,' zegt hij, 'dan moet ik achteruit lopen.'
Even ben ik uit het veld geslagen, dan schiet ik in de lach. Hij komt niet op het idee zich om te draaien. Ik pak hem bij de armen, maar hij geeft niet mee, zijn vrouw laat zijn hand niet los. Als hij in de goede richting staat, omklemt hij snel het handvat van de rolstoel. Houvast. Op naar huis. Ik duw de kar met mijn linkerhand en houd met de rechter het regenscherm boven hun hoofden. 'Wat een avontuur,' roep ik en hoop dat ze niet bang worden.

 
 

gezondheidszorg

Eet vies, blijf gezond
Heerst er soms een collectieve voedselfobie? Voor je het weet koop je alleen nog driedubbeldwars gekeurmerkte etenswaren en begin je bij al het andere te kokhalzen: bacillen! bederf! hormonen! vergif! Het begint verdacht veel op smetvrees te lijken.   

Metro

 

Duitsland

Das dritte Leben von Blankow
Mein Dankwort anlässlich der Verleihung des Annalise-Wagner-Preises 2010 am 26. Juni jenes Jahres für Blankow oder Das Verlangen nach Heimat. Damit hat das dritte Leben des Buches begonnen. Über Gedächtnis und wie man es im Leben hält.   

Blankow

 

Oost-Europa

Gevallen helden
Geschiedenis wordt Disneyland in Grutas Park waar oude sovjet-helden in steen een plaats hebben gekregen. Een Litouwse worstelkampioen bracht ze bijeen, één Marx, twaalf Lenins, twee Stalins, twee Dzerzjinski's en talloze kleiner helden.   

de Volkskrant

 

Duitsland

Noodlottige scènes uit een literair huwelijk
`Twee sleutelromans die de roddelbladen-nieuwsgierigheid aanwakkeren. Je kijkt als lezer tot diep in de slaapkamer, tot in het hart van een folie à deux.´ Een essay over Nachtgeschwister van Natascha Wodin en Das Provisorium van Wolfgang H   

Armada

 

begraafplaatsen

Het eerste graf
De graven zijn kleurrijk en gevarieerd: een teddybeer, een tulp, vier azen met als opschrift: `Buiten haar familie om was bridgen haar lust en haar leven´. Een bronzen Christus hangt aan het kruis onder een afdakje, tegen de voet staat een vakantiekiekje   

de Volkskrant

 

polders

6,74 Meter onder NAP
Vanaf sommige plekken in de polder wordt het water in wel vier trappen omhoog gemalen. Van slootje in sloot, in tocht, in Ringvaart, in Hollandsche IJssel. Ondertussen zakt de polder nog steeds met zo´n centimeter per jaar.   

de Volkskrant

 

landschap en openbare ruimte

Bonanza in Brabant
Brabantse boerderijen maken plaats voor paardenparadijzen. Springruiters, schoolmeisjes en zakenmensen netwerken op hippische lifestyle-evenementen. De milieubeweging is minder enthousiast. De paardensector vréét ruimte.   

de Volkskrant

 

Duitsland

Wendezeiten in Fürstenwerder
Erst 2013 wurde meine Wende-Reportage über das Dorf Fürstenwerder in der Uckermark ins Deutsche übersetzt und publiziert. Die Frage war Anfang 1990: Was macht die Wende mit den Menschen - weit weg von Berlin und der Weltpolitik?   

Maandblad O

 

bossen

Oerbos, park, of berm langs de A2
Had ik 's middags juist niet gejubeld dat er nauwelijks borden en richtingwijzers waren? Een verademing. Hier sta je plotseling voor een kalksteengroeve waar Maria zo zou kunnen verschijnen, uit het mergel steken scherpe vuursteenknollen.   

de Volkskrant

 

Oost-Europa

`Ach kon ik maar in Odessa wonen'
De voorvechters van een Babelstraat waren allang blij met deze miezerige straat. Dat had al genoeg strijd met de nomenklatoera gekost. Die werden niet graag herinnerd aan die donkere episode uit de Sovjet-geschiedenis.   

Het Oog in 't Zeil