begin over de auteur boeken vertalingen luisteren werkplaats tientjeslid links contact                 

Het geheime land van Joey van Kreel

Blad: de Volkskrant
Datum: 2001-04-28

Griftpark - Utrecht

Wat je vanaf de weg ziet is een plateau, een hoogvlakte op Nederlandse schaal. Het Griftpark op een presenteerblad. Het heeft heel wat jaren en ellende gekost, maar hier is dan het resultaat. Herrezen uit de gifbelt, opgebouwd uit wijkinspraak en moderne landschapsarchitectuur. En toch, dat het park een meter boven het maaiveld ligt, houdt onbedoeld het gevoel levend dat het niet pluis is wat daaronder ligt, al is het met alle zorg ingepakt.

Vaag herinner ik me het Griftpark van logeerpartijen dertig jaar geleden, een donkergroen blok in een volkswijk, een wand van dichte bosschages. Nu is alleen het gras nog groen met hier en daar wat jonge boompjes die te klein zijn om de naam park aan deze recreatievlakte te geven. `Er is geld ingezameld, we hebben ons allemaal gek betaald voor grotere bomen,´ zegt een actievoerster van het eerste uur, `maar waar zijn ze?´ Ze vallen in het niet in de ruimte. `Pas over een jaar of dertig zal het een echt park zijn.´
Het volwassen oog vindt dat een park oude bomen moet hebben om een park te zijn. De achtjarige Joey van Kreel begrijpt mijn schampering over de boompjes niet eens. Zijn ouders hebben een receptie in het restaurant Griftpark 1 en hij hangt met zijn jongere broertje Delano bij mijn tafeltje rond. `Ginds is een griezelbos, er wonen zwervers en oorwurmen en vliegen. Eén keer kwam ik daar met mijn vriendinnetje en er stond een ijskast met allemaal slierten eraan en daar zat een man in te slapen.´ Zijn broertje Delano weet ook een stoer verhaal: `Ik ben een keer naar het hondenveld geweest, daar mag je niet rennen, het zit vol poep.´ Joey vervolgt: `We hebben ook een geheim land, Faoland, noemen we dat. En één keer dachten we dat er theater was in het park, maar toen was het een hutje dat in brand stond. Er waren allemaal mensen met emmers en water.´ Voor een kind met fantasie is ook het nieuwe Griftpark al vol avonturen. Vroeger was er alleen een heel lelijk veldje, herinneren ze zich, één veldje met twee goals. Dat moet aan de westzijde zijn geweest, vlak bij hun straat, daar was het park het eerst klaar.
Het vroeger van de actievoerster begon veel eerder, tegelijk met mijn eerste herinnering aan het park. `Het was een plek waar je niet kwam, het zag er gesloten uit, er was geen verlichting, het had iets dreigends,´ zegt ze. De gasfabriek werd eind jaren zestig gesloopt en ook de afvaloverslag ging dicht. Het terrein van twaalf hectare verwilderde. `Het gerucht deed de ronde dat er een meisje was verkracht en vermoord.´De verbeelding was aan de macht, dus de buurt sloeg in 1971 de handen ineen: samen zouden ze iets moois van die plek gaan maken. De VVD zag andere kansen: huizen moesten daar komen. Maar de gemeente laadde wijkbewoners in een bus en reed ze door Nederland: parken kijken, wat zouden jullie willen? Week in week uit werd er vergaderd, er werden maquettes gemaakt, de eerste fase was al uitgevoerd, en toen werd er een vat zoutzuur gevonden. `Een gifslang onder het gras´ kopte het Utrechts Nieuwsblad op 23 augustus 1980. De Chemiewinkel en het opbouwwerk stortten zich op de vervuiling, bewoners vormden het Gifkomitee. `Vanaf die tijd ging het over niets anders meer dan benzeen, cyanide, tolueen. We hebben zelfs onderzoek laten doen naar de bramen,´ zegt de actievoerster, `er zat niets giftigs in.´ Jaren is er over saneringsmethodes nagedacht, gepraat en geruzied. De kosten werden als een giftig pakketje tussen de verschillende overheden heen en weer geschoven. Uiteindelijk werd het een van de grootste bodemsaneringsoperaties van Nederland.

Met de actievoerster loop ik door het park. Ze vindt het prima, zegt ze, hoe het geworden is. Nu het klaar is heeft ze niet meer zo´n binding met het park. Toch blijft haar leven ermee verbonden. Zij en haar man hebben elkaar op een vergadering van het Gifkomitee leren kennen: `En nu drinken we gezapig koffie op het terras van het restaurant.´
Als we door de Torteltuin lopen, een speeltuin voor de allerkleinsten, zegt ze: `Mijn twee dochters hebben nooit in het park kunnen spelen, die hele operatie heeft bijna twintig jaar geduurd. Soms bekruipt je het gevoel: wat hebben we losgemaakt, hoeveel geld heeft dat allemaal niet gekost, driehonderd miljoen. Maar of het echt noodzakelijk is geweest?´ Op weg naar de overkant van het park schiet de actievoerster ineens uit haar flegmatieke rol: `Daar is een waanzinnig grote speeltuin en die is alleen open als er bewaking is. Dat is mij de grootste doorn in het oog: een publiek park dat voor zo´n groot deel afgesloten is, afhankelijk van bewaking.´ En waarom? Omdat de speeltoestellen anders kapot gemaakt zouden worden, omdat we zo beheerszuchtig zijn geworden, omdat we alles opofferen aan veiligheid.
In het park ligt een heuse heuvel van bijna vier meter. Het is een toegedekte gifheuvel die niet verplaatst mocht worden. Een jongetje van een jaar of vijf staat met zijn fietsje op de top. In vliegende vaart suist hij naar beneden. Zonder helm, zonder angstige moeder. Geluksvogel. Vlak voor de hekken van de kinderboerderij komt hij tot stilstand, triomfantelijk kijkt hij of we zijn heldendaad gezien hebben. Het grootste succes van het Griftpark is de skatebaan, die als een kuil is aangelegd. Altijd is het er druk. Een jongetje van anderhalve meter hoog, zijn zwarte kuif glimmend met gel overeind gezet, slentert op me af, filtersigaret losjes tussen de vingers. `Deze baan is ontworpen door skateboarders,´ legt hij vakkundig uit. `De hoeken en rondingen zijn anders dan de banen voor skaters.´
We lopen langs de vijver naar het Cascadeplein, daar loopt water via een stroompje naar de Biltsche Grift, die het park doorsnijdt. Het kleine waterverloop heet Cascade, ofwel waterval. De actievoerster lacht: `Jij kent al die mooie namen.´ Het zijn de ontwerpersnamen, de namen uit de glanzende brochures, het zijn geen namen die bij buurtbewoners beklijven.
Van de oudste plannen is ook nog iets over: een bloementuin, een kruidentuin, een boomgaard. Ze worden door buurtbewoners onderhouden. En helemaal achter in de hoek, verscholen achter een rijtje huizen, ligt de oude fietscrossbaan. Een bobbelig veldje met hoge bomen, bomen van voor de sanering. Er is er net weer eentje geveld. De blokken slingeren rond, het ruikt naar vers zaagsel, de takken en twijgen zijn tot een houtwal gevlochten. Een zuidelijke man hangt rond bij een berg zand, zijn kind schept het ijverig in een kruiwagen. `Wij doen dit veldje allemaal samen,´ zegt hij, `wij willen een beetje natuur, de mensen hier in de straat, niet helemaal discipline.´

 
 

Duitsland

Feelgood oder Kühltruhe
Sie haben die Erinnerung an eine Welt, die vor immer verschwunden ist gemeinsam, die jungen Schriftsteller der ehemaligen DDR. Ein Vergleich von Meine freie deutsche Jugend von Claudia Rusch und Moskauer Eis von Annett Gröschner.   

Universiteit van Amsterdam

 

Oost-Europa

Moldavische kiespijn
Die avond, zo ontdek ik, gaat Valéry hem zijn kies trekken. Met een nijptang. Valéry kan en durft alles, weten de anderen. Tudor krimpt nog meer ineen als hun lachen door de keuken schalt. Het wordt tijd dat hij een man wordt. Van pijn wordt hij hard.   

NRC Handelsblad

 

Oost-Europa

Het huis van Boelgakov
In Kiev staat het ouderlijk huis van Michail Boelgakov. Huisnummer 13. Dat past uitstekend bij de wrangvrolijke dubbele bodems in het werk van de schrijver. Met vertaalster Aai Prins waan ik me in de roman De Witte Garde.   

de Volkskrant

 

jacht

Jagen is toewijding
`Het is alsof we verleerd zijn dat we zelf onderdeel van de natuur zijn.´ Journalist Kester Freriks interviewt Pauline de Bok voor De Jager, het tijdschrift van de Koninklijke Jagersvereniging.   

De Jager

 

multicultureel

Het islamitische leven van imam Hamza Zeid Kailani
"De islam kent het begrip idjtihaad - dat betekent intellectuele inspanning -, die brengt beweging in het geloof. Andere imams vragen mij weleens: "Waar is je dzellaba?", "waar is je baard, waar je tulband?" Dan zeg ik: "Waar is je kameel?"´   

Uit&thuis

 

Duitsland

Stasi - de opera
De speelfilm Das Leben der Anderen, over de Stasi, is uiteindelijk een geruststellende film. De documentaire Jeder schweigt von etwas anderem knijpt je pas echt de keel dicht. Beschouwing over de verwerking van het DDR-verleden.   

Vrij Nederland

 

landschap en openbare ruimte

Bonanza in Brabant
Brabantse boerderijen maken plaats voor paardenparadijzen. Springruiters, schoolmeisjes en zakenmensen netwerken op hippische lifestyle-evenementen. De milieubeweging is minder enthousiast. De paardensector vréét ruimte.   

de Volkskrant

 

multicultureel

De klas
98 procent is vluchteling of allochtoon. `Voor veel kinderen ben ik de enige Nederlander met wie ze dagelijks geconfronteerd worden´, zegt onderwijzer Lamping. ´Als zij geen aansluiting vinden, worden het de nieuwe randgroepjongeren.´   

Vrij Nederland

 

vertalen

Der Kummer von Waltraud Huesmert
Vertaalster Waltraud Hüsmert won afgelopen januari de Else Ottenprijs 2008 voor haar Duitse hervertaling van Hugo Claus' magnum opus Het verdriet van België. Wederom gelauwerd, maar nog steeds schandelijk onderbetaald.   

www.boekvertalers.nl

 

begraafplaatsen

Het eerste graf
De graven zijn kleurrijk en gevarieerd: een teddybeer, een tulp, vier azen met als opschrift: `Buiten haar familie om was bridgen haar lust en haar leven´. Een bronzen Christus hangt aan het kruis onder een afdakje, tegen de voet staat een vakantiekiekje   

de Volkskrant