begin over de auteur boeken vertalingen luisteren werkplaats tientjeslid links contact                 

Duizendjarig puinpark

Blad: de Volkskrant
Datum: 2001-04-21
Beeld: Harry Cock

Eco-kathedraal - Mildam

Even buiten Heerenveen rijd ik de hoofdstraat van het lintdorp Mildam op en neer. De Yntzelaan, waaraan de Eco-kathedraal moet liggen, vind ik niet. Dan maar de Aylvalaan in, die ligt bijna op dezelfde hoogte. Dan doemt buiten de bebouwde kom de Ecokathedraal op, onmiskenbaar.
Tussen de bomen ligt een grote stapel puin, hier en daar staan sierlijke muurtjes. 'Betreden op eigen risico' waarschuwen rode letters op de slagboom. Een pad met diepe bandensporen draait het terrein op. Links staat een groepje grillige Spaanse aken in een modderpoel, daarachter is een eikenbos. Bukkend kruip ik langs de rododendrons en kom zo op een romantisch open terrein vol bemoste en begroeide bouwwerken. Kloeke torens tot een meter of acht hoog, gestapelde rioolkolken met de ijzeren putdeksel er soms nog naast, 'W. ten Cate en Zn Almelo' staat erop. Brandnetels schieten overal op. Tussen de ruige begroeiing staat hier en daar ineens een Fremdkörper: een dwergdennetje, een sierboompje, keurig met paaltjes gestut. In de zandpaden staan afdrukken van verse voetstappen, hier is vandaag nog iemand geweest.
Op straat klinken de stemmen van twee mannen. Het geluid draagt ver. Ik loop naar een kleine vijver met aan de voet een onopvallend huisje, het enige dat hier gemetseld is. Steels kijk ik door de groenbeslagen ruiten, ze zijn op ooghoogte schoongeveegd. Andere gluurders gingen mij voor. Binnen staan een tafel met stoelen waarover werkjassen hangen, een kruiwagen, ladder, tuingereedschap en tegen de muren rijen schilderijen.
Sinds 1983 werkt de Friese tuinkunstenaar Louis Le Roy (1924) op deze vier hectare aan zijn ecologisch project. Het zal volgens hem tot het jaar 3000 doorlopen. Le Roy heeft een eigenzinnige opvatting van ecologie, de moderne natuurbescherming verwerpt hij, omdat die ecologische ontwikkelingen stilzet. In het tijdschrift Oase zegt Le Roy dat de natuur zichzelf bouwt en dat het toeval alle kans moet krijgen. Door samenwerking tussen mensen, planten en dieren ontstaat met behulp van vrije energie de hoogst mogelijke complexiteit. Wieden en snoeien stoort de procesgang, dat doet Le Roy dus niet. Nog steeds werkt hij bijna dagelijks met zijn blote handen en wat klein gereedschap aan de bouw van de eco-kathedraal.Voor de parkcultuur heeft hij geen goed woord over, want die is statisch. 'Een park waar de stadsmens alleen op bezoek mag komen en naar kijken, maar geen enkele inbreng mag hebben, daar ga ik totaal niet mee accoord. Geef de mensen terreinen waar ze zelf een wereld kunnen bouwen.' Le Roy ziet zichzelf als iemand die een cultuurperiode opstart. 'Mijn omgevingskunstwerk is een eindeloos katalyserend product.' Zijn ideeën zijn doorgedrongen tot de internationale tuin- en landschapsliteratuur en midden jaren negentig heeft de universiteit van Braunschweig de eco-kathedraal geadopteerd.
Ik loop op de mannenstemmen af, ze zijn van twee buurmannen op leeftijd. 'Le Roy? Vroeger stak ik weleens de gek met hem en hij met mij', vertelt de een. 'We waren altijd aan het bekvechten. Ik begreep niet wat hij uitvoerde. Een buurman verderop heeft Le Roys boek driemaal gelezen en hij snapt het nog niet. Le Roy zegt dat die rommel daar nog duizend jaar doorgaat, maar dat kan ik niet controleren. In Heerenveen heeft hij veel vrienden en er schijnt een stichting te komen.' De ander zegt: 'De gemeente heeft in elk geval een prachtige plek om schoon puin heen te doen.' De ene: 'Ik ken hem niet anders dan dat hij stenen aan het stapelen is. Ik noem hem weleens Jan Stapel. Afgelopen zomer had hij tijdens Simmer 2000 twee toiletwagens neergezet voor mensen van verre. Er zijn veel Canadezen en Amerikanen in Friesland geweest, maar hier kwam niemand.'
In de verte komt een man met een emmer aangefietst. Hij rijdt het terrein op. Als ik op hem toeloop, begint hij meteen te vertellen. Hij is hoog-alpinekweker, als planten in zijn tuin te groot worden zet hij ze hier neer. Dus dat gestutte sierboompje en alle andere uitheemse planten die ik zag zijn van hem? 'Ja, maar veel wordt hier gejat, bij voorkeur die planten die ik net met moeite aan de gang heb gekregen. Gelukkig zijn de meeste mensen botanische onbenullen, onopvallende zeldzame planten laten ze staan. Kom maar eens mee.' Op zijn zwarte klompen met witte beschildering loopt hij voor me uit. Bij een vierkant blok staat hij stil: 'Kijk, hier, berenvelgras, dat heeft het hele blok overgroeid, net een vacht.' Hij tilt het groene kleed op. 'Het gaat alsmaar verder, ha, ha, het is zoiets leuks: er komen geen bloemen aan, dus mensen zien het niet.' Voldaan trekt hij aan de sigaar die hij in zijn handpalm houdt. Veel stelt het hier ecologisch gezien trouwens niet voor, vindt hij. 'Zie hoe grijs de aarde hier is, het is podsol, loodzand noemen ze dat hier ook wel, het is de slechtste landbouwgrond die er bestaat.'
Ongemerkt is hij aan het rondleiden geslagen. Hij vertelt dat het meeste puin afkomstig is van de oude gevangenis en het Abe Lenstra-stadion in Heerenveen. Vandaar dus die pilaren, daklijsten en ander sierbeton. Als we helemaal aan de rand van het terrein zijn, horen we een hels kabaal, alsof er een flatgebouw instort. 'Ha', grijnst de man, 'ze brengen nieuwe puin. Dat wordt hier met dertigtonners aangevoerd.' Hij laat me de plek zien waar Le Roy de laatste tijd aan het werk is. 'Kijk', zegt hij, 'bij dit muurtje is hij vanochtend nog aan het zwoegen geweest.' 'Tilt hij die trottoirbanden dan alleen op?' vraag ik. 'Pfff', zegt de man, 'dat doe ik ook, dat is een kwestie van techniek.' Zelf is hij elders op het terrein muurtjes en paden aan het repareren. Snoeien doet hij ook. Maar daar is Le Roy toch tegen? Dat interesseert de man niet: 'Ik geef planten een kans, anders hoef je ze ook niet neer te zetten. Die Le Roy is een aparte meneer.' Het enige raakvlak dat ze hebben is de botanie.
Le Roy krijgt weleens van die eco-fundamentalisten', smaalt hij. 'Die willen alleen laten groeien wat hier thuishoort, nou, dat zou neerkomen op mos en algen. Nostalgrariërs zijn vooral gek op fluitenkruid, stinkende gouwe, berenklauw, distels, dat soort rommel, terwijl berenklauw notabene uit de Kaukasus komt en nog giftig is ook. Wat nostalgrariërs zijn? Mensen uit de stad die hier boerderijen hebben, ze vormen clans, en maken elkaar van alles wijs.' We zijn weer voor op het terrein aangekomen. Nu moet hij echt gaan, zijn vrouw wacht op de prei uit de moestuin. Terwijl hij op de fiets stapt, zegt hij: 'Denk erom hè, geen naam, dan gaat iedereen maar zitten zeuren. Louis en ik hebben een gentlemen's agreement dat hij nooit mijn naam zal noemen.'

 
 

polders

De koning van Moordplaat
`Hij groeide in de Biesbosch op, samen met de zoontjes van de boswachter. Elektriciteit kregen ze eind jaren tachtig pas, en water midden jaren negentig. Wie in Nederland heeft er nu nog een privé-polder?   

de Volkskrant

 

literatuur

Erps-Kwerps, Pileken und Kuttekoven (D)
Anlässlich der Frankfurter Buchmesse publizierte die NZZ zwei Texte. Eine Feier des Flämischen von der niederländischen Pauline de Bok und Dies ist was wir teilen: Die Sprache! von der flämischen Diane Broeckhoven.   

Neue Zürcher Zeitung

 

Duitsland

Augentrost in Goerslow
2011 besuchte Pauline de Bok Schweriner Außenstelle der Stasi-Unterlagen-­Behörde zur Akteneinsicht. Die Erkenntnisse fließen in ihre gegenwärtigen Buchprojekte ein. Der Text "Augentrost in Görslow" reflektiert ihre Eindrücke vor Ort und aus den Ge   

Website BStU

 

Duitsland

Die letzten Zeitzeugen eines vergangenen Landes
Wie verarbeiten Autoren der jüngsten DDR-Generation ihre verschwundene Heimat in ihren Büchern? Und was sagt das über das autobiografische und das kollektive Gedächtnis aus? Vorwort und Einleitung meiner Bachelor-Arbeit Germanistik (2007)   

Universiteit van Amsterdam

 

divers

Het eeuwig misverstand
`Stom beest, doe wat!´ bijt ik de hond toe, als de elektriciteit plotseling is uitgevallen. Met de staart tussen de poten volgt hij me als een schaduw. `Aan jou heb ik ook geen barst als het erop aan komt, alleen maar vreten doe je.'   

ongepubliceerd

 

Oost-Europa

Van Brody naar Berestetsjko
Herinnert ze zich nog iets van de Pools-Russische veldtocht, van de mannen van Boedjonny? 'Wie? wie?' kraakt haar stem gretig. Ze houdt haar hand als een schelp tegen haar oor. Andrej schreeuwt de vraag in het Oekraïens, de dochter herhaalt het nog eens.   

Steden zonder geheugen

 

divers

Louis Zwiers (2)
Regen en verdriet
Waarin we zijn vrouw in de rolstoel mee uit wandelen nemen, overvallen worden door tranen om haar dode moeder en bij de slijter een paraplu lenen.   

ongepubliceerd

 

Oost-Europa

Novi Sad, tien jaar later
Tien jaar geleden alweer zijn de omstreden NAVO-bombardementen op Servië. Nog steeds verkeert het land in isolement. Een reportage uit de tweede stad, Novi Sad, thuishaven van de beroemde schrijver Aleksandar Tisma.     

Vrij Nederland

 

Duitsland

Blankow of het verlangen naar Heimat
Op een boerderij in het lege noordoosten van Duitsland strijkt een vrouw uit Amsterdam neer, alleen met een hond, uit verlangen naar een kaler bestaan. Al snel gaat ze op zoek naar de kinderen van vroeger, die opgroeiden in het Derde Rijk en de DDR.   

Uitgeverij L.J. Veen

 

Duitsland

The Marten
Translated fragments of the last chapter of the literary nonfiction book Blankow - of het verlangen naar Heimat (Blankow - or the Longing for Heimat)   

Blankow

 

select name from po_pages where id=%20%0A2
You have an error in your SQL syntax; check the manual that corresponds to your MariaDB server version for the right syntax to use near '%20%0A2' at line 3