begin over de auteur boeken vertalingen luisteren werkplaats tientjeslid links contact                 

De jager bespied

Blad: De Jager
Datum: 2017-02-01
Beeld: Michael Tummings

Het boek dat je uit het karton pakt verraadt bij eerste aanblik niets. Het is een hardcover van donkergroen linnen zonder stofomslag. Pas bij tweede aanblik zie je de verdiepte hoofdletters, links drie onder elkaar  H D E en rechts drie  I D E . En pas als je drie keer van links naar rechts oversteekt lees je  H I D D E N . Je draait het boek om. Achterop is een foto geplakt: een winters veld met een boom en het silhouet van een man met geweer, de loop schuin omhoog gericht, hij zet een kleine stap vooruit, verderop in de nevels een tweede jager met zijn loop omlaag gericht, en nog een boom, en een haag en daarachter – nog een man? Het is een leeg beeld, stil en eenzaam, ook als je beseft dat de mannen samen optrekken. Je stelt je voor hoe een schot de stilte verscheurt.
   
Op de eerste pagina’s blijft het boek donkergroen, maar nu met schaduwen van kaarsrechte strepen, het zijn lange dunne dennen, de bosgrond bolt, tussen de stammen schemert groen de lichtere nachthemel. Je zoekt de ondergrond af, zie je nu zwijnen of een bulterige bodem met mos en varens? Je slaagt er niet in te zien wat je ziet, alsof je in het donker op een kansel zit te turen tot je ogen pijn doen. Alleen, je weet dat er in het beeld geen beweging zal komen, dat je niet daarbuiten bent, al prikt de harsgeur bijna in je neus en voel je de vochtige lucht haast op je huid.
   
Heel Europa heeft fotograaf Michael Tummings tussen 2007 en 2012 doorkruist in zijn poging de jagers en hun landschap in beeld te vangen. Hij ging mee op jacht in Engeland, Schotland, Ierland, in Beieren, Oostenrijk en de voormalige DDR, in Roemenië, in Scandinavië en in Frankrijk en Andalusië. Achterin, tussen de teksten in het Engels en Duits, zie je Tummings zelf in actie, een man met bruine huidskleur en kroezige zwarte krullen, kind van Jamaicaanse immigranten, een halve eeuw geleden geboren in Londen, woonachtig in München, een buitenstaander, die met zijn camera als een antropoloog door de wereld trekt, op zoek naar wat mensen bindt. Zo volgde hij eerder zonsverduisteringsaanbidders en een nomadenstam in de Himalaya. En ook de Europese jagers vangt hij in zijn zoeker als waren ze een stam. De jacht beziet hij als ‘oudste vorm van menselijke onderwerping van de natuur’.

Toe maar, dacht ik, bij eerste keer doorbladeren, dit boek is wel heel chic uitgegeven, alles even zorgvuldig, kosten noch moeite zijn gespaard. Maar wat zie je nu eigenlijk? Geen oud geld, geen nieuw geld, maar gewone mannen die de kleuren van het landschap hebben aangenomen, die zitten, staan, lopen, alleen, met z’n tweeën, in rijen of groepjes. Vaak hebben ze een geweer bij zich, soms een hond, een enkeling een valk. Geen sensatie, niet inzoomen om de dampende vlucht, de blikkerende slagtanden, de zwoegende doodsstrijd meer dan levensecht op te dienen. Het werk van Tummings geeft zich pas langzaam, als je blijft bladeren, prijs.
   Je keert terug naar de eerste pagina, een grijze lucht vult het beeld, rechtsonder helt een jager zijn romp achterover, zijn linkerhand, waarmee hij net de trekker heeft overgehaald, vlak voor zijn gezicht, de pezen van zijn rechterpols lopen onder zijn horlogebandje uit, de zwaai van zijn geweer is net tot stilstand gekomen. Jager én fotograaf gaan helemaal op in de laatste seconde van het schot. Of de prooi uit de lucht is gevallen of doorvliegt vertelt de foto niet.
   Zijn werkwijze spiegelt die van zijn onderwerp, schrijft Tummings. Hij werkt met een logge 5 x 4 analoge camera, dat mag onhandig zijn, maar het dwingt hem ertoe geduld te hebben, het wezenlijke moment te vangen én te verbeelden, net zo weloverwogen en intuïtief als de jager dat doet met zijn schot. Beide werken vanuit opgelegde beperkingen – geen superzoom, geen automatisch geweer, geen kunstlicht – en precies dat leidt tot een indringende ervaring.
  Je voelt het, als je het boek telkens weer oppakt, het raakt je, zo jaag je zelf ook: klein beweeg je je door het landschap, niet als heer en meester, niet met veel technisch vertoon maar overgeleverd aan herfst en winter, aan het wild, dat wel of niet opduikt en in een vloek en een zucht weer verdwijnt. Je wacht en wacht, woordeloos, zoals mensen altijd hebben gedaan. Het zijn gewone mensen, jagers, en ze zijn overal, ook al herken je ze in het dagelijks leven nauwelijks.
    In het boek van Tummings bespied je ze in hun biotoop, onspectaculair, alsof ze zich ongezien wanen. Zij aan zij gaan ze het bospad op, de hond voor zich uit; een oude man zit op een krukje tussen bemoste zwerfstenen, de blik omlaag een dennenopstand in; één enkel meisje in de sneeuw, stevig houdt ze haar hand om de loop van haar geweer geklemd; langs een kaarsrechte sloot stappen twee linies in zichzelf verzonken voort; een drietal daalt zoekend een steile berghelling af; gehuld in regencapes zit een kring rond een kampvuur, ellebogen op de knieën, handen om de bekers, op de voorgrond wroetplekken in het gras.

Niet op elke foto staat een jager. Soms zie je alleen wat een jager ziet, zijn wereld, grijze berkenstammetjes op een heuvel bezaaid met dor loof en lichtvlekken, een bemoste stervende eik op een paars hoogpolig tapijt, Waldeinsamkeit, elke jager weet wat het is ook als hij het woord niet kent uit de Duitse Romantiek. Tussen hoge naaldbomen een roedel roodwild. Pas na lang bladeren valt me op dat er verder geen levend wild voorkomt, buit ook nauwelijks, twee jagers met fazanten, een hertenkop op met bloed bespatte plavuizen, tussen de leren broekspijpen van de jager door gefotografeerd. En over twee pagina’s trekt een sleepspoor helder rood bloed door sneeuw en loof, als een onthulling – dít is wat ze doen –, een schok, die me meteen een zucht van verlichting ontlokt: het doden en het bloed hebben de plaats gekregen die ze toekomt, de plaats van het ontzagwekkende, in het hart van het boek.
   
En misschien wel het ontroerendste beeld: op de voorlaatste pagina trekt een man met het geweer op zijn rug, zijn hoofd gebogen naar de bosgrond een witgrijs hert aan zijn rechter achterloper achter zich aan. In zichzelf gekeerd, naar huis, terug naar de bewoonde wereld.

Hidden, Michael Tummings, Kehrer Verlag, Heidelberg Berlijn, 2016, 112 pagina’s, 48 euro

 
 

Duitsland

Das Opfer-Taeterkomplex
Als Im Krebsgang von Günter Grass, 2002 herauskam, wurde er verketzert und gelobt. Abermals standen die Schuld-Puristen und Revanchisten gegenüber einander. Ist von Verharmlosung oder weitere Aufarbeitung der Nazi-Zeit die Rede ?   

Universiteit van Amsterdam

 

divers

Louis Zwiers (5)
Audueel geheugen
Waarin hij vertelt over zijn val doordat het asfalt naar hem toe kwam, filosofeert over het afstotingsproces en zich verheugt over de liedjes in zijn hoofd.   

ongepubliceerd

 

literatuur

Erps-Kwerps, Pileken und Kuttekoven (D)
Anlässlich der Frankfurter Buchmesse publizierte die NZZ zwei Texte. Eine Feier des Flämischen von der niederländischen Pauline de Bok und Dies ist was wir teilen: Die Sprache! von der flämischen Diane Broeckhoven.   

Neue Zürcher Zeitung

 

divers

Meisjes van 13
Het is 1969. Ik ben 13 en zit in mijn dagboek te schrijven. Op de radio zingt Paul van Vliet: 'Meisjes van dertien/niet zo gelukkig/meisjes van dertien/d'r net tussenin...' Hoe verging het de naoorlogse meisjes van 13. Acht gesprekken en dagboeken.   

Maandblad O

 

divers

Kwade trouw
'Wat ik, na twintig jaar freelance journalistiek, steeds onbevattelijker ga vinden, is dat uitgevers en redacties zich niet doodschamen voor hun eigen blinde vlek.' FLA-voorzitter Pauline de Bok haalt uit.   

anders

 

Duitsland

Blankow of het verlangen naar Heimat
Op een boerderij in het lege noordoosten van Duitsland strijkt een vrouw uit Amsterdam neer, alleen met een hond, uit verlangen naar een kaler bestaan. Al snel gaat ze op zoek naar de kinderen van vroeger, die opgroeiden in het Derde Rijk en de DDR.   

Uitgeverij L.J. Veen

 

landschap en openbare ruimte

Liefde voor beton
Wie staat er nu stil bij al die civieltechnische kunstwerken van Nederland? En wie zorgt er eigenlijk voor? Kunstwerken & Kunstwerken praat met Wiel Verbeet over 'zijn' Gelderse viaducten.   

Kunstwerken & Kunstwerken

 

Duitsland

Die DDR war keine Operetten-Diktatur
Filme über die DDR-Vergangenheit haben viele Deutsche beschäftigt. War es so wie im Film, oder eher nicht? Wie viel Nostalgie gestattet man sich und wie viel Geschichtsklitterung? Über Stasi-Filme und auflodernde Debatten.   

Universiteit van Amsterdam

 

Oost-Europa

Van Brody naar Berestetsjko
Herinnert ze zich nog iets van de Pools-Russische veldtocht, van de mannen van Boedjonny? 'Wie? wie?' kraakt haar stem gretig. Ze houdt haar hand als een schelp tegen haar oor. Andrej schreeuwt de vraag in het Oekraïens, de dochter herhaalt het nog eens.   

Steden zonder geheugen

 

beeldende kunst

De beleidsmachine
Wat staat dáár nu weer? De Gelderse eenprocentsregeling voor infrastructuur bestaat 25 jaar. Het boek Kunstwerken & Kunstwerken zoomt in op artistieke en civieltechnische kunstwerken. Hieronder: 'De beleidsmachine'.   

Kunstwerken & Kunstwerken

 

select name from po_pages where id=%20%0A2
You have an error in your SQL syntax; check the manual that corresponds to your MariaDB server version for the right syntax to use near '%20%0A2' at line 3