begin over de auteur boeken vertalingen luisteren werkplaats tientjeslid links contact                 

Syrisch-orthodoxe begraafplaats

Blad: de Volkskrant
Datum: 2000-04-01

In Glane wilde hij rusten

In het uiterste hoekje van Twente ligt het gehucht Glane. Daar zetelt in de weilanden, pal aan de Duitse grens, de aartsbisschop van de Syrisch-orthodoxe gemeenschap van Midden-Europa. Vroeger was het een katholiek klooster. In de jaren zeventig had de Twentse textielbaron Van Heek er zijn Turkse gastarbeiders gehuisvest, in 1981 kocht de Syrisch-orthodoxe kerk het voor één miljoen gulden.

'Klooster St Ephrem de Syriër' staat nu boven de bakstenen poort. Sint Ephrem was in de vierde eeuw een beroemde dichter en theoloog, 'de harp van de Heilige Geest' luidde zijn bijnaam. Dertigduizend gelovigen zijn met het bisdom verbonden, zo'n vijfduizend families. Aramees is hun heilige taal, de taal die ook Christus sprak.

Op de begraafplaats achter het complex leidt monnik Said Çakici net een groep Nederlanders op leeftijd rond. Ze bestoken hem met praktische vragen zoals: waarom liggen er niet meer mensen in één graf, dat is toch efficiënter en goedkoper? Monnik Said heft zijn handen op: 'Waarom?' Thuis begroeven de Syrisch-orthodoxen hun doden sowieso heel anders, in een kamertje. 'Na vijftig jaar worden de beenderen in de hoek geschoven, want zo'n kamertje is de enige begraafplaats voor een hele familie.'
Hier liggen de Syrisch-orthodoxe gelovigen buiten in de aarde. Grindpaden voeren langs de dichte rijen gepolijst granieten tombes met een stèle erop. Op de tombes ligt een witmarmeren kruis met corpus, de meeste opschriften zijn zowel in het Aramees als in het Nederlands, Turks of Duits. Op elke steen zit een ovalen fotootje van de overledene. Oude gezichten uit het MiddenOosten, mannen en vrouwen met hoofddoeken die hen vroeger beschermden tegen de felle woestijnzon, prachtige doorleefde koppen, jonge donkere schonen.
Ik lees al die exotische geboorteplaatsen: Midyat, Kefre, Al Hasakah, Beiroet, Mizizah Köyu. Gestorven zijn ze in Oldenzaal, Berlijn, Britsum, Antwerpen, Rijssen, Malmö, Hoofddorp, Keulen, Emmen. En nu liggen ze hier in Twentse aarde. Maar wel bij elkaar. Een mooie jonge vrouw boent en boent met een dweil een tombe glimmend schoon en zet verse bloemen neer. Het is het graf van Nicme Dere-Araz, ze stierf in 1993 in Hengelo en werd vierenveertig jaar.

Monnik Said neemt me mee naar de Kathedraal van de H. Maagd Maria. In 1994 is de kerk gebouwd, omdat de kapel te klein was voor de honderden mensen die toestromen bij een uitvaart. En omdat de gelovigen een mausoleum wilden. 'In 1984 stierf Mor Filluksinos Ilyas Çancaya, bisschop van Tur Abdin in het zuidoosten van Turkije. Daar komen veel Syrisch-orthodoxe gelovigen vandaan,' vertelt monnik Said. 'Hij kwam om het leven bij een auto-ongeluk in Nederland en werd in Glane begraven. De familie van de bisschop begon te klagen. Ze zeiden: "Een bisschop die buiten begraven ligt, dat kán toch niet."' Dat was de eerste aanzet tot de bouw van de crypte. Maar er was één probleem: de Nederlandse wet op de lijkbezorging verbiedt het begraven binnen, vanwege de hygiëne. In overleg met de gemeente werd onder het altaar een marmeren ruimte gebouwd die misschien ooit als mausoleum dienst kon doen. Bij de inwijding van de kerk was ook Mor Athanasius Yeshû Samuel aanwezig, de aartsbisschop van Amerika en vroeger van Jeruzalem. Hij wilde in India begraven worden, omdat overleden bisschoppen daar nog alle égards krijgen. Maar toen hij het mausoleum van het Ephremklooster zag, liet hij zijn testament veranderen. In Glane wilde hij rusten. En dat gebeurde al snel. In april 1995 stierf de bisschop. Het ministerie van VWS en de Inspectie voor de Volksgezondheid bekeken de crypte, besloten dat deze voldoende geventileerd was en gaven toestemming. Toen werd ook de bisschop van Tur Abdin uit zijn onwaardig graf buiten opgegraven en in het mausoleum bijgezet.
De crypte heeft vier manshoge grafkamers. 'Ze zijn zo gemaakt om de bisschoppen op een stoel neer te kunnen zetten,' zegt Said. Dat is de traditie. Toch ligt de aartsbisschop, bekent hij. 'In het vliegtuig kun je niet een overledene op een bank zetten. Die moet in een kist, luchtloos en afgesloten met lood. Toen de bisschop hier aankwam was hij al helemaal stijf. Wij hebben gedacht: hoe kunnen wij hem bewegen, zodat hij kan zitten? Dat kon niet, dus zeiden wij: "Dan leggen wij hem maar zo."'
Op één marmeren plaat is met plakband een doek bevestigd. Wat daarachter zit? Monnik Said lacht schuins. 'De foto van onze huidige bisschop. Nederlandse groepen snapten er niets van, dus ik zei tegen hem: "Monseigneur, ik krijg altijd vragen: hoe kan het dat de bisschop buiten loopt en hier zijn graf is?" Toen hebben we er maar een doek over gehangen. Het is bij ons geen gebruik, maar de vroegere leraar van de bisschop had zijn graf ook al klaar lang voor hij stierf. En nu is de bisschop in elk geval verzekerd van zijn plaats hier.' In de twee andere muren van de crypte zijn achtennegentig grafnissen ter grootte van een kist. De meeste zijn nog leeg.
Wereldwijd zijn er drie miljoen Syrisch-orthodoxe gelovigen, zegt monnik Said. In WestEuropa wonen er honderdtwintigduizend, in Nederland tienduizend, vooral in Twente. Enkelen zijn als gastarbeiders gekomen, de meesten als vluchteling tussen 1979 en 1995. 'We worden al honderden jaren vervolgd door de Turken en de Koerden. In Tur Abdin wonen nu nog maar zo'n driehonderd Syrisch-orthodoxe families. Verder wonen ze in Syrië, Libanon en Irak, maar de meeste wonen in de Indiase deelstaat Kerala: twee miljoen.' Drie vrouwen komen aanlopen, ze hebben een afspraak met monnik Said. Eerbiedig kussen ze zijn hand. Samen lopen ze naar de begraafplaats. Said bidt zingend een gebed bij het graf van hun overleden familielid. Met zijn duim maakt hij een kruisje over de foto. Door de laan komt aartsbisschop Yulius Yeshû Çiçek aangesneld, in rood habijt, zo'n tien mensen benen achter hem aan, de mannen dragen potten met bloemen op hun schouders. Het lijkt net een tafereel uit een Fellini-film.
In een verre hoek voor aan het terrein staat nog een eenzame zerk. Daar ligt Gavrije Elmas, verbaasd lees ik de data: hij is geboren in 1880 en gestorven in 1982. 'Rust zacht' staat op zijn steen. Aan niets is te zien dat hij Syrisch-orthodox is. Hij is hier als eerste begraven. De buurt schrok op, omdat er ineens zoveel mensen kwamen. Daarom is de begraafplaats later verder naar achteren aangelegd. De Syrisch-orthodoxen is er alles aan gelegen geen aanstoot te geven. Zij willen slechts een rustige plek voor hun doden. Het is de enige begraafplaats die ze in Europa hebben.

 
 

landschap en openbare ruimte

De verklimopping van het landschap
We willen rustig wonen, dus rijden we steeds meer door tunnels en langs geluidwerende wanden. Kunstwerken & Kunstwerken onderzoekt de spagaat. Nederland, straks niet langer het land van de polders, maar het land van de groene wanden?   

Kunstwerken & Kunstwerken

 

bossen

Wakker gekust door de tornado
`Gouden pech´ noemt de brochure Hoogvliet Vernieuwt de storm achteraf. Op een dag begonnen mensen met andere ogen naar het Ruigeplaatbos te kijken. En wat bleek? De natuur was tot leven gekomen, de storm had haar wakker gekust.   

de Volkskrant

 

divers

Het enneagram en het maakbare zelf
Het enneagram is een geliefd instrument voor de aanhangers van het Maakbare Zelf. Ook in het bedrijfsleven rukt het op. Het biedt voor elk wat wils, de mensheid overzichtelijk opgedeeld in negen typetjes. Een kritische verkenning.   

Intermediair

 

jacht

1. Ein weites Feld
Elk kwartaal in het magazine Buit, uitgegeven door de Jagersvereniging. Voor iedereen die graag buiten in de natuur is, die ecologisch evenwicht en verantwoord vlees belangrijk vindt. Voor jagers en vooral ook voor niet-jagers.   

Magazine Buit

 

Duitsland

Laudatio zum Annalise-Wagner-Preis 2010
Am 26. Juni 2010 hielt Axel Kahrs in Wittenhagen (Mecklenburg-Strelitz) seine Laudatio auf >Blankow oder Das Verlangen nach Heimat< anlässlich der Auszeichnung der Autorin Pauline de Bok mit dem Annalise-Wagner-Preis.   

Blankow

 

Duitsland

Leven met de DDR
De Stasi-film Das Leben der Anderen laat de kijker met een gerust hart achter: de DDR is voltooid verleden tijd. Maar de documentaire Jeder schweigt von etwas anderem laat zien hoe anders de dagelijkse realiteit is.   

Duitslandweb.nl

 

divers

Louis Zwiers (6)
De schim van Polly Waarin hij zich zorgen maakt om zijn vrouw, die ´s nachts weer zo geschreeuwd heeft, wil weten hoe zijn nieuwe baseballpet hem staat en steeds zijn hondje zoekt.   

ongepubliceerd

 

gezondheidszorg

Eet vies, blijf gezond
Heerst er soms een collectieve voedselfobie? Voor je het weet koop je alleen nog driedubbeldwars gekeurmerkte etenswaren en begin je bij al het andere te kokhalzen: bacillen! bederf! hormonen! vergif! Het begint verdacht veel op smetvrees te lijken.   

Metro

 

Duitsland

Die letzten Zeitzeugen eines vergangenen Landes
Wie verarbeiten Autoren der jüngsten DDR-Generation ihre verschwundene Heimat in ihren Büchern? Und was sagt das über das autobiografische und das kollektive Gedächtnis aus? Vorwort und Einleitung meiner Bachelor-Arbeit Germanistik (2007)   

Universiteit van Amsterdam

 

jacht

Ecologische jacht
De ecologische manier van jagen is niet onomstreden. Want een natuurlijke bosontwikkeling kan alleen bij een veel lagere wildstand dan nu gangbaar is. Wald vor Wild Dat betekent stevig bejagen, alles voor gezonde ecosystemen.   

De Jager

 

select name from po_pages where id=%20%0A%20%0A2
You have an error in your SQL syntax; check the manual that corresponds to your MariaDB server version for the right syntax to use near '%20%0A%20%0A2' at line 3